Eczeem komt voor in twee varianten: zonder allergie (intrinsiek) en met een bijkomende allergie (extrinsiek). Eczeem valt onder het zgn. atopie syndroom, samen met voedselallergie, astma en allergische rhinitis. Het is een multifactoriële, erfelijke huidziekte die vooral voorkomt bij kinderen in de leeftijd tot 4 jaar. In deze leeftijdscategorie heeft ongeveer 7% last van eczeem. Erfelijke factoren spelen een belangrijke rol bij het atopisch syndroom: bij 80-90% van de kinderen lijden de naaste familieleden aan atopische ziektebeelden. Allerlei factoren zoals milieu (omgevingsfactoren), microbiële stimuli, allergenen en stress kunnen eczeem beïnvloeden en verergeren. Grote regionale verschillen in prevalentie laten zien dat omgevingsfactoren ook een belangrijke rol spelen. Waarschijnlijk speelt vermindering van microbiële stimuli op het immuunsysteem een heel belangrijke rol: de zogenoemde hygiënetheorie.
Het maakt het niet uit welk huidtype de patiënt heeft. Tot welk type de huid ook behoort, in alle varianten kan eczeem optreden. Bij eczeem is de huid vaak droog tot zeer droog. De afscheiding van talg en zweet is doorgaans minder dan normaal, wat bij inspanning vaak jeuk oplevert. Vaak zie je een soort kippenvelachtige huid (keratosis pilaris). Eczeem kent een onregelmatig verloop, de ene keer is het heftig, dan weer lijkt de huid spontaan te verbeteren.